ตั้งเมืองหนองสูง

20993916_1921532438112724_8965260268024980332_n

เมืองเฮาแบ่งเป็น ๒ ฝ่าย ๒ก้ำ ฝ่าย๑ เข้าทางสยาม ด้วยเผิ่นผู้ฮั่ง มหาธีราช(ขุนหนองสูงสวัสดิ์ มหาธิราช โกฏิ แสนโคตร ) ส่งเสริมกุลบุตรไป ร่ำเรียนที่ พระนคร และต่างประเทศ เผิ่นเอาพี้เอาน้องทางบางกอกทางซ้นเหนือ
อีกฝ่าย นิยมเก่า บ้านเป้า หนองโอ๋ ถือครองฮีตมาแต่บูฮาณ #ผมเม้าเกล้ายุ้งไม่สนภูมิทัศน์รอบข้าง………แต่กะล้วนเป็นอ้ายน้องเมืองคำอ้อ
ความสนทนาตอนหนึ่ง ของ ขุนอมรศักดิ์ดาเดช (เขียวพรหม กลางประพันธ์ )กับ บุตรเขย ธิดาคนกลาง ท่านครู เลา จันทิม

คำว่า อีสาน ไม่ใช่ชื่อของชนชาติ หรือเชื้อชาติ เพียงแต่เป็นการนำชื่อของทิศอีสาน (ทิศตะวันออกเฉียง) มาตั้งเป็นชื่อมณฑลอีสาน เมื่อปี พ.ศ. 2443 ก่อนหน้านั้นเรียกหัวเมืองลาว
เมื่อพระบามสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ ทรงปฏิรูปการปกครองจากเมืองขึ้นแบบโบราณ ทรงส่งข้าหลวงใหญ่กำกับราชการอยูที่เมืองจำปาศักดิ์ เมื่อ พ.ศ. 2433 เพื่อดูแลหัวเมืองลาวให้ใกล้ชิดยิ่งขึ้น ดังนี้

1. หัวเมืองลาวตะวันออก เช่น จำปาศักดิ์ สีทันดร อัตปือ สาละวัน สุรินทร์ สังขะ เดชอุดม เป็นต้น
2. หัวเมืองลาวตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น อุบลราชธานี กาฬสินธุ์ มหาสารคาม ร้อยเอ็ด ยโสธร ศรีสะเกษ เป็นต้น
3. หัวเมืองลาวฝ่ายเหนือ เช่น หนองคาย เชียงขวาง บริคัณฑนิคม คำเกิด คำม่วน สกลนคร มุกดาหาร หนองสูง กุดสิม เรณู ขอนแก่น เป็นต้น
4. หัวเมืองลาวฝ่ายกลาง เช่น นครราชสีมา ชนบท ภูเขียว
เป็นต้น

‘ พ.ศ. 2442 ทรงให้มีการยกเลิก การเรียกว่า ลาว สำหรับคนในภูมิภาคนี้ “แต่นี้สืบไปให้เจ้าหน้าที่แต่ละแผนก ทุกหัวเมืองใหญ่น้อย ในมณฑลตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อจะมีการสำรวจสำมะโนครัว หรือหากมีราษฎรมาติดต่อที่จะใช้แบบพิมพ์ทางราชการ ให้ปฏิบัติใหม่โดยการกรอกในช่องสัญชาตินั้นว่า ชาติไทยบังคับสยาม ทั้งสิ้น ห้ามมิให้ลงหรือเขียนในช่องสัญชาติว่า ชาติลาว ชาติเขมณ ส่วย ผู้ไทย ฯลฯ ดังที่เคยปฏิบัติมาก่อนเป็นอันขาด…” (อุบลราชธานี 200 ปี : 30) ในหนังสือ “อีสาน” สำนักพิมพ์ศิลปวัฒนธรรม/มติชน โดยสุจิตต์ วงศ์เทศ สรุปไว้ว่า ผู้คนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือก็ได้รับการประกาศว่าเป็นคนไทยอย่างเป็นทางการตั้งแต่นั้นมา….และ ถ่วงดุลย์ รัฐอำนาจ พร้อม รวมอำนาจเข้าสู่ ภาครัฐที่เดียว…………ไม่กี่ปีถัดมา ก็ ยุบ เมืองลง.

20993916_1921532438112724_8965260268024980332_n